سيّد مرتضى برادر بزرگ وى سيد رضى گذشته از پدر و مادر و جد مادرى كه همه را شناختيم ، افتخار ديگرى نيز داشته است كه پس از انتساب به ائمه معصومين و پدرانى آن چنين ، سر آمد افتخارات او به شمار مىرفته و مىرود ، و آن داشتن برادرى بزرگتر به نام على و ملقب به « علم الهدى » و « سيد مرتضى » است كه با رضى از يك پدر و مادر بوده است . سيد مرتضى در سال 355 هجرى يعنى چهار سال قبل از ولادت برادرش سيد رضى در بغداد ديده به دنيا گشود ، و در همان اوان كودكى آثار نبوغ و برازندگى از ناصيه‌اش آشكار بود . سيد مرتضى كه به واسطه مجد و عظمت شخصى به « ذو المجدين » هم ملقب شد ، چنان كه گفتيم همراه برادرش سيد رضى در نزد شيخ مفيد و ديگر استادان عصر تحصيلات خود را در علوم و فنون گوناگون آغاز كرد ، و از خرمن دانش‌هاى آنان به خصوص شيخ مفيد كه سر آمد علماى عصر بود ، خوشه‌ها چيد ، و از فضائل اخلاقى او بهره‌ها گرفت . چون ذاتا استعدادى نيرومند و فهمى سرشار داشت ، در اندك زمانى مراحل مختلف تحصيلات را يكى پس از ديگرى طى كرد ، و به اوج شهرت و ترقى رسيد ، و از تحصيل علوم بىنياز گرديد ، آن گاه مستقلا به تدريس علوم و فنونى كه اندوخته بود پرداخت ، و بدينگونه فضلا و دانشمندان متوجه نبوغ و مقام شامخ علمى او شدند ، و دسته دسته به حوزهء درسش در آمدند . روزى شيخ مفيد به مجلس درسش در آمد . سيد مرتضى به احترام استاد درس را ترك كرد ، و از جاى برخاست ، و استاد را به جاى خود نشانيد ، و خود پيش روى او نشست . مفيد دستور داد كه سيد مرتضى در حضور او به گفتن درس ادامه دهد تا از سخنان جذاب وى كه باعث اعجابش بود لذت برد . « 29 » نجاشى متوفى به سال 450 ه - كه هم عصر اوست و با وى نزد شيخ مفيد درس خوانده است مىنويسد : « علومى را فرا گرفت كه هيچ كس در زمان وى به پايهء او نرسيد . احاديث بسيارى از استادان فن استماع نمود ، عالم و متكلم ( دانشمند عقايد و مذاهب ) و اديب و شاعر بود ، و در علم و دين و دنيا جايگاهى بس بزرگ داشت و كتابها تصنيف كرد » سپس چهل كتاب از آثار اجداد او را نام مىبرد و در آخر مىگويد : « در سال 436 ه - وفات يافت فرزندش بر او نماز گزارد و در خانه‌اش دفن شد . من و شريف ابو يعلى جعفرى و سالار بن عبد العزيز « 30 » او را غسل داديم . « 31 » . »

--> ( 29 ) - روضات الجنات - چاپ 1367 - ص 377 . ( 30 ) دو تن از فقهاى بزرگ شيعه و شاگردان نامدار شيخ مفيد ابو يعلى جعفرى سيد عالى نسب و دامان شيخ بوده ، و در زمان حيات شيخ مفيد هر گاه وى حاضر نبود ابو يعلى به جاى استاد مىنشست و درس مىگفت . ( 31 ) رجال نجاشى - ص 192 .